Ang Babaylan nga Akon Naagyan

Ako personal nga nakakita kon paano ang babaylan magpasundayag sang iya kinaadman. Mga pila na ka tuig nagligad sang nakapauli ako sa amon uma sa guimaras, tion yadto nga ang akon lola naghiwat sang ginatawag nila nga panguyang, kag tungod ikapito yadto nga tuig, mas espisyal yadto pero wala ako kabalo kon ngaa nangin espisyal yadto. Ang pagselebrar sang panguyang ginapangunahan sang isa ka babaylan kon sa diin naga-lain lain ang tamawo nga kuno nagasulod sa iya. Amo nga nga ti-on nga nagailis-ilis ang iya tingog. Ang isa pa ka butang nga ang babaylan nagapadala sang lista sang mga kinahanglanon niya kag kada isa sang iya ginalista dapat espisipiko gid nga sundon, halimbawa sa sini ang pepsi, coke kag mirinda, ang manok nga puti ang panit, ang baboy nga itom ang kolor kag ilumsan sa tubig sang sapa kon mag-ihaw, ang langgaw nga pinaka aslom, lalaki kag babayi nga sahi sang (daw ibos na bala nag bugas ya ang unod) kag madamo pa gid sila nga ginpangayu. Ginasugdan ini sa pagsarado sang ganhaan kag gawang sang balay kag may pito ka buho nga lusong diin nagabayo sila sang bugas nga wala sing untat asta matapos. Ang mga tawo sa sulod indi makagwa asta nga indi ini matapos. Yadto ang pila ka istorya nga akon naobserbaran tuhoy sa ginatawag nga babaylan...

Sa masunod magaistorya naman akon parti sa mga daan nga pagsaulog sang pulaw sa patay...

David Mikael Taclino

Inyu Web Development and Design

Creative Writer

Read More

Maragtas kang Dinagyang, sang indi malayo nga nagligad(not so long ago)

 Antes ko gintinguhaan nga isulat sa pinakahusto nga paagi ining artikulo nga akon ginasulat, naghimo gid ako sang medyo maid-id nga pagtu-on nahanungod sa maragtas ka Dinagyang. Huo, sa masami, aton mabasa ang ginhalinan sang pinakabantog kag pinakamasadya nga pista sa Pilipinas nga amo ang Dinagyang, sa akon nga bahin, tungod siguro nga sang akon mga tini-on nakita ko gid kon paano nagbag-o ang mga pagpasundayag sang mga tribu, ilabi na kon paano nag-uswag ang mga pagpasundayag sang tagsa ka tribu, halimbawa nalang dira ang pagsulod sa mga etniko nga mga sa-ot, bag-o nga mga gamit sang tunog kag mga drums, pag-gamit sang mga backdrop, kag madamo pa nga iban. Sa sining tini-on sang pagbag-o sang Dinagyang ko isugid ang akon gamay nga nahibal-an nahanungod sa iya nga pagbag-o.

Pagsulod sang mga eskwelahan

Indi ko madumduman ang espisipiko nga tuig kon diin gid nag umpisa ang pag intra ka mga bulutu-an sa Dinagyang, apang sa akon malip-ot nga pagpanumdom, kag lumpat na lang gid sa  mga pagbag-o. Sang nag-intra ang Iloilo National High School sang tuig , sila nagpakita gid sa lain nga kinaiya sang pagpasundayag, ang ila mga hangaway(warriors) nangin tama ka disiplinado tungod siguro nga mga estudyante sila kag madisiplina sang ila mga manunudlo. Madumduman ko pa kon paano ang tanan nga estudyante sang INHS ang ginapadala sang ila maestra sang bunga nga uyas nga pagahimo-on nga bayo para sa ila mga hangaway. Sila man ang una nga nakita ko nga nagpapagsik sang ila mga pagsa-ot, kag halos kada tuig sila gid ang una nga may mga pagbag-o, pila sa sini amo ang: paggamit sang kawayan nga sa babaw sini nagasa-ot, naggamit sang mga props nga daw mga bukid kag nanarisari nga mga butang, nag-ilis sang ila mga taming, naggamit sang mga babayi sa paghaylo sang igtalupangod sang mga tumalan-aw para maka-ilis ang mga hangaway, nagsa-ot sang mga etniko nga estilo, nag gamit sang kaugalingon nga tingog sa pagpasundayag sa baylo nga puro na lang drums, nag una man sa paglain sang ila estilo kada mag Opening Salvo, kag madamu pa nga iban. Amo gani nga damu gid nga pagbag-o ang ila nga gindala sa Dinagyang, amo kon may ara sang Hall of Famer sa Dinagyang nga tribu, indi manigar nga ang Bola-Bola isa gid sa mga nagapanguna sa ila.

Indi lamang sa presentasyon may madamo nga ginpabag-o ang ginhimo sang sini nga tribu, talalupangdon man ang istorya sa likod sang mga tawo nga nagahimo sang ila mgaestilo sang pagsa-ot ukon choreography. Ang orihinal nga choreographer sang Bola-Bola amo si Edwin Duero, upod kanday Nilda Lopez kag Blas Ledesma sa drums. Sang naghalin si Duero sa Bola-Bola ang isa sa mga nagbulos sa iya amo si Romel Flogen. Asta sang ulihi nga si Flogen wala na nagachoreograph sa Bola-Bola tungod ara na sya nagabulig sa iban nga tribu. Kag kon tan-awon mo halos sang kalabanan nga mga bag-o nga mga choreographer produkto na sang Tribu Bola-Bola. Isa sa mga pamatuod sini ang Tribu Atub-atub, ang tribu nga nagikan sa Calinog kag madamu pa nga iban.


Naham-ot ako sa akon nabasa nga isa ka tawo ang nag-akig gid sang tudo sang makita niya ang isa ka pasundayag sang isa ka tribu nga indi partisipante sang Dinagyang ang nagpasundayag nga parehu gid sa pasundayag ka Tribu Paghida-et. Huo, ind ini bag-o sa akon nakit-an kag nabati-an. Mga pila na ka tuig nagligad, nakibot man ako nga ang isa ka pista sa Negros ang nagsa-ot man sang kaangid gid nga saot sang Tribu Bola-Bola sang 1998, sa diin sila ang nagkampyon diin naubos gid nila kuha ang mga minor awards. Sa akon pag-usisa nakibot ako sa paghibalo nga ang ila nga choreographer gali gikan gid mismo sa Tribu Bola-Bola. Huo madamu sa mga hangaway kag mga choreographer ang ginabaligya ang ila abilidad sa iban nga tribu kag indi gid ini malain kon may pahanugot ini sa ila mga nagadumala sang tion nga ginsaot nila ini sa Dinagyang.


Ining akon mga ginsulat, akon mismo nahibal-an, mahimo nga sala ang pila sa ila kag nalipay ako nga makabaton sang pila ka komento kag dugang nga impormasyon kon luyag mo ini nga bag-uhon.

David Mikael Taclino
Inyu Web Development and Design
Creative Writer

Read More

Sherlock Holmes... Ang Akon Pagrepasu

 Sa nahauna nga higayon, magarepaso ako sang isa ka pelikula. Subong nga nakita ninyo sa sini nga larawan ang akon nga pagarepasuhon amo ang "Sherlock Holmes". Ngaa? Tungod sa sini nga higayon, amo ini nga pelikula ang akon ginatan-aw kag nakapanumdom ako sa paghimo sini. Antes ko isa-isahon ang pasugid nahanungod sa pelikula, balikan anay naton kon paano nag-utwas ang isa ka karakter nga gintinguha-an nga himu-on sang istorya.

Si Sherlock Holmes isa ka karakter nga ginhimo ni Sir Artur Conan Doyle sang Scotland. Isa sya ka piksyunal nga karakter nga nabase sa London kag ang iya ubra amo ang detective.Ang iya kapasidad sang paghantop sa pila ka masibod nga mga kaso agod mabal-an ang mga butang nga ginaplano ilabi na sang isa ka hamkunon nga mga tawo sa sosyudad. Ang pagsolbar kag pagdakop sa ila amo ang iya panguna nga prioridad sa pagka-detective.

Sa sini nga pelikula ang istorya nagsugod sa pagpakilala sa kay Sherlock Holmes nga ginadala sang isa ka maayo gid nga artista nga amo si Robert Downey Jr. Ang plot sang istorya naglibot man upod sa iya amigo nga si Dr. Watson nga ginadala naman ni Jude Law kag sang iya anay asawa kag isahanon nga babayi sa kabuhi ni Sherlock Holmes nga si Irene Adler. Naning daku gid nga bulig kay Holmes ang iya amigo nga doctor sa tanan nga bahin sang ila pag upuray, asta sa tion nga luyag na gid sang doctor nga magpangasawa. luyag gid niya nga magpalayo na kay Sherlock apang natalupangdan gid niya nga kinanlan sang tagsa sa ila ang isa. Naghugot pa gid ang ila pag-abyanay tungod sang ila katapusan nga misyon nga amo ang pagdakop sa isa ka malaut nga tawo nga ginahuna-huna sang kalabanan sa kumunidad nga nagapakig-angot sa espiritistiko nga mga buhat sa pangalan ni Lord Blackwood. Siya ang nangin panguna nga kontra-bida sa sini nga pelikula kag nagpahito sa pagkontrol sa kabug-usan sang London kag may plano nga ipalapnag ang teritoryo sang ila nasyon paagi sa pagpatay sa mga tawo nga yara sa puder sang pulitika kag sya na mismo ang magadumala. Isa-isa ni Blackwood ginpamatay ining nagapanguna nga mga tawo sa sosyadad paagi sa iya mga nahibal-an nga pahito. Sa panan-awan sang mga pulis kag mga may awtoridad, ginagamit ni Blackwood ang demonyo kag mga majika agod himu-on ini. Apang indi si Sherlock Holmes. Tungod sang iya kapasidad sa pagpanilag kag abilidad sa paghuna-huna sang mga posible nga rason naangot sa syensya nahibal-an gid niya dayun ang rason kag malain nga tinutuyo ni Blackwood, amo nga sa ulihi nga bahin sa istorya nadakop gid kag napatay ni Holmes ang iya kaaway kag napunggan ang malain nga plano sini.

Sa istorya pa gid mismo, may pila ka mga karakter pa nga ginpakilala agod maangot ini sila sa ginatulutan-aw nga ikaduha nga istorya sa sini nga pelikula, kag ako mismo nalangkag gid sa paggwa sini.

Sa Akon Pagtanaw

Sa akon pagtan-aw matahom gid ang istorya kag ang pag-ubra sini nga pelikula. Ang artista naghimo gid sang ila tanan nga masarangan nga mangin madinalag-on gid ang pelikula. Ang grapiko kag mga visual effects sini talalupangdon gid. Ang mga pamayo kag mga desinyo nag-angkop gid sa istorya. Ang isa sa butang nga akon indi nagustohan ang ila nga paghambal, sa akon pamatyagan tama ka dasig sa ila maghambal nga kon kaisa indi ko gid maintindihan ang ila ginapamulong. Kinanlan ko gid magpamati sang tudo agod ma-intindihan ang ila ginapanghambal kag ang dalagan sang istorya. Apang maayo man kay naintidihan ko man kag nahangpan ang ila mga ginapanghambal. Gani sa kabilugan matahom gid ini.

Kon hatagan sang grado: 4 sa 5 ini nga pelikula.

David Mikael Taclino
Inyu Web Development and Design
Creative Writer

Read More

Dinagyang 2010 ang Nagdala-ug!

Ginapaabot nga sa sini nga tuig mangin masandukot ang paindisanay sang mga tribu nga mangin kampeon kag magrepresentar sang Dinagyang sa Aliwan Festival. Tungod sang 16 ka tribu nga nagpasakop, pila sa ila ang ginabantayan gid sang kadam-an. Pila sa ila amo ang Tribu Paghidaet sang Lapaz National High School, nga amo ang nangin Kampeon sang nagligad 2 ka tuig, Tribu Bola-Bola, Tribu Ilonganon, Tribu Silak, Tribu Pan-ay, Tribu Atub-atub, Tribu Pana-ad kag madamu pa sang iban.

Tungod sang maayo nga pagpasundayag sang Tribu Bola-bola sa ila Opening Salvo, ang ila pasundayag ang ginabantayan gid sang mga magatan-aw sa sining kahiwatan.

Ginapa-abot nga ang magadaug sa sining kompetisyon ang makakuha sang indi magnubo sa Php100,000.00


David Mikael Taclino
Inyu Web Development and Design
Creative Writer

Read More

Siguridad sang Dinagyang Ginpabaskog

Kuha sa http://big-pao.deviantart.com

Sa ika 23-24 sang bulan sang Enero, 2010, ginakalangkagan ang pagpasundayag sang ginakilala nga pinakamatahom, kag pinakamasadya nga Pista sa bug-os nga Pilipinas, nga amo ang Dinagyang. Ginapaabot nga sa sini nga tuig mas labi nga matahom pa gid ang pagpasundayag sang 16 ka tribu nga nagpasakop sa Ati Competition. Ginapaabot man sa sini nga mga tini-on ang pagdagsa sang mga nanari sari nga mga turista indi lamang sa aton pungsod kundi sa kabug-usan man sang kalibutan. Agod nga masiguro ang siguridad sa sining kapistahan, ang alkalde sang Iloilo nga si Mayor Jerry Trenas nagpasalig sa tagsa-tagsa ang hugot nga pag-implementar sa kalinong sa sining nga mga tion. Paagi sa pagdugang sang pwersa sang kapulisan, paghatag sang pagkaon sa mga nagabantay sang kalinong, lakip na ang pagdugang sang mga gasolina sa mga salakyan nga ginagamit sa mga kapulisan sa paglibot-libot kag paglagas sang mga may tuyo nga maghimo sang malain. Luwas sina ginpasiguro man sang Philippine National Red Cross nga madamo sang ila ang magaboluntaryo sa tion sang Kasadyahan kag Dinagyang.

Tanda sang Pagsugod sang Dinagyang! 

David Mikael Taclino
Inyu Web Development and Design
Creative Writer

Read More